Η φύση του ανθρώπου.

Εγώ είμαι ο τόπος σου- γράφει ο Σεφέρης- ίσως να μην είμαι κανείς, αλλά μπορώ να γίνω αυτό που θέλεις. (Επί σκηνής Δ στ. 17-20)

Ο άνθρωπος είναι ο τόπος του, το έδαφος, η Γή του.

Ο άνθρωπος είναι γηγενής, από το γη+γίγνομαι, γίγνομαι πάει να πει γεννώμαι με παράγωγα: το γένος-γενεά-γένεσις-γενετή-γενέθλιος... νεογνός-γόνος-γονή-γονεύς.

Από τη γη φύεται η φυή του, το φύλο του. Από το φύω, η φύσις του ανθρώπου και η φυλή. «οἵη περ φύλλων γενεή»- γράφει ο Όμηρος στο Ζ της Ιλιάδας- «τοίη δέ καί ἀνδρῶν...» στ 146 (..όπως των φύλλων η γενιά το ίδιο και των ανθρώπων. Τα φύλλα άλλα ο αγέρας τα σκορπάει κατά γης χάμου κι άλλα φύουν τ' αμάραντα δάση, το ίδιο και των ανθρώπων η γενιά, η μία φύει η άλλη πεθαίνει...)

Βλαστάρια ονομάζει τα παιδιά του. Άνθος την ομορφιά του. Άνθος την αιδώ και την αρετή, και τον ερωτά του ανθοστεφανωμένο τον νοιώθει. Ακόμα και την γαλήνη, την σιωπή, ολάνθιστη την ονομάζει. «Ως τα βάθη των φρενών, σαν μυγδαλιά ντυμένη μόνο μ΄άνθια... ολάνθιστη σιωπή», γράφει ο Σικελιανός.

Ο άνθρωπος μιλάει για ρίζες, για τις ρίζες του και για το ριζικό του, για τις ρίζες των λέξεών του που φυτρώνουν από το πηλόπλαστο σπέρμα του. Η φύση του φύεται από τη γη, από την χθόνα.

Είναι αυτόχθων- αυτός και χθων.

Χθων είναι η γη με παράγωγες τις χθόνιος, υποχθόνιος, (υπόγειος), επιχθόνιος (επί της γης, γήινος), χαμόθεν (εκ του εδάφους, από χάμω.

Ο άνθρωπος είναι ο τόπος του, τα ήθη του.

Ήθεα λέγονταν οι πεδιάδες, οι κοίτες των ποταμών, οι θάλασσες. Ο άνθρωπος είναι ο τόπος του, στη βόρεια Κύπρο, στη Συρία, στην Μοσούλη ακόμα στη δυτική όχθη στην Τσετσενία... είναι ερημιά, κατά πως λέει ο Αισχύλος στην αρχή του Δεσμώτη: «Χθονός μέν ἐς τηλουρόν ἥκομεν πέδον, Σκύθην ἐς οἷμον, ἄβατον εἰς ἐρημίαν».

«Στης γης τα μακρινά φθάσαμε πεδία/ σε Σκυθική χώρα σε απάνθρωπη ερημιά...»

Ερισυβώδης όλυρα

Δημοσιεύω ένα εξαιρετικό ποίημα γραμμένο από τον καλό μου φίλο Χριστόδουλο.

Ερισυβώδης όλυρα

Ανοίγω τα μάτια μου διάπλατα

στις χρωματιστές μπάλες

που τρέχουν στα φωτεινά νήματα.

Και καθώς νιώθω τη γλώσσα μου

γιγάντιο ζωντανό ον

με χτυπούν οι παγωμένοι άνεμοι

στις κορυφές των βουνών.

Βλέπω φωτιές, νιώθω φωτιές

Είμ’ η φωτιά!

Με τρώει ο καρχαρίας

και βγαίνω ξανά

από τη μήτρα της μάνας μου

με πολύ αίμα.

Ένας γαλάζιος διάφανος οργασμός

λούζει την κάθε ίνα του κορμιού μου

και βλέπω πάλι  

την αθωότητα των παιδικών μου χρόνων.

Μάσκες Ινδιάνων τερατόμορφες

το πλοίο της αποστολής με τον πολιτισμό,

η πάλη με τους δαίμονες

κι όλα τα ασυνάρτητα

να δίνουν παραστάσεις στο μυαλό μου.

Είμαι πάντα ο ίδιος

ο άσχετος με τη μορφική πραγματικότητα

Ο αιώνια λαθεμένος!

Αν δεν κέρδιζε η Γλαυκώπις…

Ἐδῶ καὶ κάτι μέρες στὴν τηλεόραση εἶχε ἕνα ἀφιέρωμα γιὰ τὸ νέο Μουσεῖο τῆς Ἀκρόπολης καὶ τὰ ἐκθέματά του. Δὲν εἶχα τὴν χαρὰ νὰ τὸ ἐπισκεφθῶ, ἀλλὰ στὸ ἀφιέρωμα μία δοκτορέσα, τῆς ἀρχαιολογίας βεβαίως, εἶπε πράγματα καὶ θάματα γιὰ τοὺς μύθους ποὺ περιβάλλουν τὴν Ἀκρόπολη.

Θυμήθηκα δηλαδὴ πὼς ἁρπάχτηκε ἡ Ἀθηνᾶ μὲ τὸν Ποσειδώνα γιὰ τὸ ποιὸς ἀπὸ τοὺς δύο θὰ ἀναλάβει προστάτης τῆς πόλης τῶν Ἀθηναίων. Ἔτσι λοιπὸν ξαναθυμήθηκα τὸν μύθο ποὺ ἡ Παλλάδα κερδίζει κατάφατσα στὸν Κέκροπα τὴν προστασία τῆς πόλης ἀπὸ τὸν πολὺ πιὸ μάγκα καὶ τρομερὸ καὶ πιὸ πηδηχταρά ἀπὸ τοὺς θεούς, τὸν Ποσειδώνα.

Τώρα θὰ πρέπει νὰ σᾶς πῶ ὅτι δὲν τὴν πολυγουστάρω τὴν ξενέρωτη θεὰ τῆς σοφίας, (μὴ χέσω) τὴν Ἀθηνᾶ. Μοῦ θυμίζει ἐκείνη τὴν ξεπλυμένη τη κόρη τοῦ Μητσοτάκη, καταλαβαίνετε ποια ενοώ. Ὁ Ποσειδώνας θὰ ἤτανε πιὸ σωστός, κὰτ΄ ἐμέ, ὡς προστάτης. Ἀλλά, πὰρ΄ ὅλο ποὺ δὲν τὸ γράφουν τὰ βιβλία, ὁ Ποσειδώνας ἡττήθηκε γιατί ἀκριβῶς ἤτανε στὴν κυριολεξία, καὶ γαμῶ, θεός... Κι ὅταν γράφω καὶ γαμῶ… δὲν κοροϊδεύω, τὸ ἐννοῶ κυριολεκτικά. Ὁ Ποσειδώνας ἤτανε ο πιὸ γαμίκουλας θεός. Πιὸ πηδήκουλας κι ἀπ΄ αὐτὸν τὸν Δία ποὺ ὡς γνωστὸν δεν ἄφηνε οὔτε θηλυκιὰ γάτα! Καὶ ἐπειδὴ πιθανῶς θὰ νομίζετε ὅτι ὑπερβάλλω σᾶς λέγω ὅτι ὁ Ποσειδώνας ἀκόμα καὶ τὴν ἴδια τοῦ τὴν γιαγιὰ ἐταχτοποίησε. Καὶ ὄχι μόνο τὴν πήδηξε (τὴν Γαία) ἀλλὰ ἀπὸ αὐτὸ τοὺς τὸ πήδημα γεννήθηκε ὁ γίγαντας Ανταίος ὁ ὁποῖος ἀργότερα ἔγινε Ἄναξ στὴ Λιβύη, πολὺ πρὶν καθαρίσουν τὸν Καντάφι, μέχρι ποὺ τὸν καθάρισε κι αυτόν ὁ Ἠρακλέας.

Ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε λοιπόν, ὁ Ποσειδώνας γουστάριζε τὶς αἱμομιξίες. Καὶ ὁ Ποσειδῶν, θεὸς πασῶν τῶν θαλασσῶν, δὲν ἀρκέστηκε στὴν γιαγιά του, τὴν Γαία,  ἀλλὰ τὴν ἔπεσε καὶ  στὴν ἀδελφή του τὴ Δήμητρα. Ἡ ὁποία γιὰ νὰ  γλυτώσει ἀπὸ τῆς ἀνώμαλες διαθέσεις του μεταμορφώθηκε σὲ φοραδίτσα καὶ πῆγε καὶ λούφαξε σ’ ἕναν στάβλο. Ὁ Ποσειδώνας ὅμως ποὺ δὲν μασούλαγε ἄχυρα τὴν μπάνισε ἀπὸ τὸ φινιστρίνι, καὶ μεταμορφώθηκε κι αὐτὸς σὲ  ἄτι βαρβάτο.

 Ὁ ποσειδῶν ἐπὶ τὸ ἔργον

            

Ἐκείνη δὲν τὸ κατάλαβε. Εἶχε καὶ μία ψιλοδιαστροφούλα μὲ τὰ ἀλογάκια  «Ἔχω πηδηχτεῖ, κι ἂν ἔχω πηδηχτεῖ ἀλλὰ μὲ ἀλόγατο ποτὲ» συλλογίστηκε. Εἶδε καὶ τὸ ἀλογατάκι, τοσούτον προικισμένο, καὶ συνετελέσθει νέα αἱμομιξία ἀπ’ τὴν ὁποία γεννήθηκε ἕνα ἄλλο ἄλογο  (τί περιμένατε δηλαδὴ νὰ βγεῖ;) ὁ Ἀρίων, ὁ ὁποῖος εἶχε τὸ ἕνα πόδι ἀνθρώπινο, καὶ ἐνίοτε φωνὴ ἀνθρώπου, κι ἔτρεχε πιό γρήγορα κι ἀπ’ τὸν ἄνεμο, ἀκόμα κι’ ἂπ ΄αὐτὸν τὸν Βουκεφάλα, διὰ τὸν ὁποῖον, γιὰ νὰ μάθετε καὶ κάτι, οἱ κακὲς γλῶσσες διαδίδουν πὼς τὶς νύχτες τὸ παιζε φοραδούλα χαρωπή. Μὲ τὴν βοήθεια τοῦ Αρίωνος γλύτωσε ὁ Άδραστος  ὅταν τὸν κυνηγούσανε στὴν ἐκστρατεία τῶν "ἑπτὰ ἐπὶ Θήβαις".

Θὰ μοῦ πεῖτε τώρα, πόσο ἀνώμαλος μπορεῖ νὰ εἶσαι ρὲ Βοὺς γιὰ νὰ γουστάρεις ἕνα τόσο διεστραμμένο τύπο.

Ἀνώμαλος ἐ; Τώρα ἐσεῖς τί θὰ κάνατε ἂν ὁ γεννήτορας σᾶς, ἤθελε νὰ σᾶς καταπιεῖ ὅταν ἤσασταν βρέφη; Τὸ καταλάβατε τώρα. Δὲν ὑπῆρχαν καὶ παιδοψυχολόγοι ἐκείνη τὴν ἐποχή. Γιὰ αὐτὸ γινόντουσαν ὅλα αὐτὰ τὰ σιχαμερὰ καὶ ἀποτρόπαια πράγματα. Καὶ κατὰ μίαν ἐκδοχή, θὰ τὸν εἶχε καταπιεῖ κι αὐτὸν ὁ Κρόνος ἂν ἡ μητέρα του ἡ Ρέα δὲν σκαρφιζότανε, γιὰ νὰ τὸν γλιτώσει, ἀπὸ τὸν πατέρα του, νὰ τοῦ δώσει νὰ καταπιεῖ ἕνα μικρὸ πουλαράκι.  Ἀφοῦ κατάφερε νὰ τὸν γλυτώσει τὸν πῆρε καὶ τὸν ἔκρυψε μέσα σὲ ἕνα κοπάδι μὲ πρόβατα καὶ μέχρι  νὰ μεγαλώσει ὁ Ποσειδώνας παρίστανε τὸ λαγιαρνί…(διαβάστε εδώ)

Ἐσεῖς δηλαδὴ πῶς θὰ εἴσαστε ἂν εἴχατε μεγαλώσει τοιουτοτρόπως;

Τοῦ ἔμεινε κι ἕνα κουσούρι ὅπως θὰ’ λέγε κι ὁ ἀείμνηστος Χριστόδουλος. Ἔβγαινε ἀπ’ τὴ θάλασσα καὶ κυνηγοῦσε μὲ τὴν τρίαινα φοράδες.

Είχε κι΄ αὐτὸς ἕνα βίτσιο βρὲ ἀδερφέ! Ἀκόμα καὶ τὴ Μέδουσα κατεγάμησε. Ἡ ὁποία πρὶν τὴν μεταμορφώσει σὲ τέρας ἡ Ἀθηνᾶ ἤτανε μία κούκλα. Στέμμα στὰ καλλιστεῖα θὰ κέρδιζε, ἀπὸ τὴν μέση καὶ πάνω γιατί ἡ ὑπόλοιπη ἦταν ἄλογο.

Τώρα εἶμαι βέβαιος ὅτι πολλοί από σας δὲν ξέρετε ὅτι ἡ Μέδουσα ἦταν κενταυρέσσα. Καὶ ἡ  ἀνωμάλα ὁ Ποσειδώνας τὴν εἶδε κι ἔπαθε κολούμπρα. Παλιά μου τέχνη κόσκινο σκέφτηκε καὶ ξαναέγινε πάλι βαρβάτο ἄλογο.

        Ἄλλο(γoν) πράγμα

Τὸ κακὸ ἦταν πὼς ἡ πράξις συνετελέσθει δίπλα (ἡ κὰτ΄ἄλλους μέσα) σὲ μία ἐκκλησία της  Ἀθηνᾶς. Ἡ κουκουβάγια ἡ παρθένα καὶ καλὰ θίχτηκε ἀπὸ τὸ ἀνίερο της πράξης καὶ τὴν μεταμόρφωσε σὲ ἀπεχθὲς τέρας, ποὺ ἀντὶ γιὰ μαλλιὰ εἶχε φίδια καὶ ποὺ τὴν σκότωσε ἀργότερα ὁ Περσέας καὶ πῆρε τὸ κεφάλι της καὶ τὸ πῆγε δῶρο στὴν Ἀθηνᾶ.

Μ΄ αὐτὰ καὶ μ΄αὐτὰ ἡ Παλλάδα τελικὰ κέρδισε τὸν Ποσειδώναρο καὶ ἔδωσε τὸ ὄνομά της στὴν πόλη τῆς Ἀθήνας. Ἂν δὲν εἶχε κερδίσει ἢ  κουκουβάγια θὰ κέρδιζε ὁ θεὸς πασῶν τῶν θαλασσῶν, καὶ ὅλων ἠμῶν, τῶν πρώην ἀλλὰ καὶ τῶν νῦν ναυτικῶν, κι ἂν εἶχε κερδίσει ὁ Ποσειδώναρος δὲν θὰ εἶχε χτίσει ὁ Περικλέας τὸν Παρθενώνα καὶ ἂν δὲν εἶχε χτίσει ὁ Περικλέας τὸν Παρθενώνα δὲν θὰ ΄ρχόταν αὐτὴ ἡ λούγκρα ὁ Ἐλγίνος νὰ μᾶς βουτήξει τὰ μάρμαρα, κι ἂν δὲν μᾶς εἶχαν βουτήξει τὰ μάρμαρα ὅλα θὰ εἶχαν ἐξελιχθεῖ ἀλλιῶς.

Πῶς; Ἐ αὐτὸ θὰ σᾶς τὸ πῶ μιὰν ἄλλη φορᾶ.