Ὁ ἔρωτας στὰ παλιὰ τὰ χρόνια

Τὸ κωλόπαιδο μὲ κοίταξε μὲ ἕνα ὕφος…  καὶ μοῦ λέει

-Τί κοιτᾶς ρὲ μπάρμπα, ἐσεῖς στὴν ἐποχή σας πὼς κάνατε ἔρωτα δηλαδή.

Μπαρμπαριὰ καὶ Τούνεζι ρὲ σπόρε. 

Σίγουρα ὄχι ἐπὶ τῆς παραλίας, σὲ κοινὴ θέα δηλαδή.

Τί μου θύμισε τὸ παλληκαράκι!

Σήμερα τὰ πράγματα στὴν Ἑλλάδα εἶναι πιὸ ἁπλά. Ἡ  νέα γενιὰ εἶναι ἐρωτικῶς ἀπελευθερωμένη γενιά.

Τί γινότανε ὅμως τὸν παλιὸ καιρό; Τότε ποὺ τὰ κορίτσια δὲν καθόντουσαν τότε ποὺ ἡ διακόρευση ἐθεωρεῖτο ἔγκλημα, τιμωρούμενο ἄλλοτε μὲ βρωμοξύλο (στὴν καλύτερη περίπτωση) καὶ μαχαιριές, καί, ἄλλοτε μὲ βίαιο γάμο. 

Ἡ ἀπάντηση εἶναι ἁπλὴ ἀρκεῖ νὰ ἀνατρέξει κανεὶς στὴ μυθολογία τῆς ἐποχῆς, στὶς δεκάδες ταινίες τοῦ 60 καὶ τοῦ 70 ἀλλὰ καὶ σὲ ἀρκετὰ βιβλία ἐποχῆς.

Ὅταν πρὸ ἀμνημονεύτων ἐτῶν ἤμουνα πιτσιρίκος κάναμε ἔρωτα ὑπαιθρίως, στὰ πέριξ. Καὶ μάλιστα στὰ γρήγορα ἀφοῦ τὸ κορίτσι ἔπρεπε νὰ ἐπιστρέψει νωρὶς στὸ σπίτι. Εἶναι ἡ ἐποχὴ ποὺ ὀργίαζαν οἱ μπανιστιρτζῆδες-ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι μία ἄλλη ἱστορία. Οἱ μπανιστιρτζῆδες καμιὰ φορᾶ ἤσανε ἐπικίνδυνοι, ὅπως ὁ δράκος τῆς Θεσσαλονίκης ἢ ὁ δράκος τῆς Βουλιαγμένης. Ὅμως ὁ μεγάλος κίνδυνος ἐρχόταν τότε ἀπὸ τοὺς αἰφνιδιασμοὺς τῆς ἀστυνομίας τῶν Ἠθῶν. Οἱ μπασκίνες περικύκλωναν ἕνα μέρος (πχ τὸ λόφο τοῦ Στρέφη τότε) κι ἔπειτα ὀρμάγανε φωτίζοντας τὸν τόπο μὲ κάτι τεράστιους φακούς. Μετὰ περνάγανε ἀπὸ ζευγαράκι σὲ ζευγαράκι κάνοντας μία ἐπιτόπια ἀνάκριση. Ἂν ἔπεφταν πάνω σὲ τίποτα πιτσιρικάδες τοὺς ἐδίωχναν αὐτοστιγμεὶ μὲ τὴν ἄγρια προτροπή:

-Νὰ μὴν ξαναπατήσετε ἐδῶ ρέ.

Τοὺς ὑπόλοιπους ποὺ τράβαγε ἡ μάπα τοὺς (τουτέστιν εἶχαν ὕποπτο παρουσιαστικὸ) τοὺς τρέχανε στὸ τμῆμα. Τὰ ζευγαράκια τότε ξεκινάγανε γιὰ τὰ πέριξ λίγο πρὶν βραδιάσει. οἱ μάγκες ποὺ τὰ βλέπανε ἔλεγαν: 

πᾶνε γιὰ τὸ ρίξε-ρίξε.

Νὰ κάνω μία παρένθεση ἐδῶ καὶ νὰ πῶ ὅτι μέχρι τη δεκαετία του 60 οἱ κιλότες τῶν γυναικὼν ἤσανε μεγάλες- ὄχι βέβαια σὰν τὰ βρακιὰ μὲ τὰ ἑφτὰ βρακοζώνια τοῦ πρὸ-προηγούμενου αἰώνα ποὺ ἔφταναν ὡς τὸ γόνατο καὶ ἄνοιγαν ἀπὸ πίσω γιὰ νὰ εὐκολύνουν τὶς κυρίες στὸ ἀποχωρητήριο ἀλλὰ καὶ στὸν ἔρωτα. Ἂν παρατηρήσουμε τὶς διαφημίσεις καὶ τὶς κὰρτ ποστὰλ ἐκεῖ στὴν περίοδο τοῦ μεσοπολέμου λανσάρονται οἱ κιλότες τῆς νεώτερης ἐποχῆς. Σήμερα βέβαια τὰ κιλοτάκια εἶναι λιλιπούτια καὶ φτάσαμε στὸ ἄλλο ἄκρο μὲ τὸ στρίνγκ. Παλιότερα οἱ γυναῖκες ἀγόραζαν τὶς ζέρσεϊ ἢ τὶς βαμβακερὲς κιλότες ἢ ἐφτιαχναν μόνες τους διάφορες κιλότες ἀπὸ λεπτὰ ὑφάσματα. Ἡ κυλόττα ἕσφιγγε στὴ μέση μὲ λαστιχάκι καὶ στὰ δύο ἀνοίγματα γιὰ τὰ μπούτια ἤτανε στολισμένη μὲ δαντελίτσα.

Ὅταν λοιπὸν ἐκείνη τὴ μακάβρια ἐποχὴ πήγαινες ραντεβουδάκι στὰ πέριξ, ἢ στὴν ἐξοχή, καθόσουνα κατάχαμα ἀφοῦ ἅπλωνες πρῶτα τὸ σακάκι σου ἢ τὸ παλτό σου ἀνάλογα. Μετὰ ἄρχιζες τὶς ἐργολαβίες ἢ τὶς γοργολαβίδες ποὺ ἔλεγε καὶ ὁ Μπαρμπαγιῶργος. Μετὰ τὰ προκαταρτικὰ φιλιὰ καὶ τὰ τριψίματα ὁ γκαβλωμένος  νέος δοκίμαζε νὰ κατεβάσει τὴν κιλότα τοῦ κοριτσιοῦ. Μάταιος κόπος.  Τὸ κορίτσι ἅρπαζε τὴ λαστιχένια βρακοζώνα της καὶ δὲν ἄφηνε νὰ τῆς κατεβάσουν τὴν κιλότα μὲ κανένα τρόπο. Τὸ κατέβασμα τῆς κιλότας ἐθεωρεῖτο ἐπικίνδυνη καὶ ἐπονείδιστη  πράξη. Σχετικὴ εἶναι καὶ ἡ ἔκφραση ποὺ λεγόταν: τῆς κατέβασα τὸ βρακί. Ὅταν τὸ κορίτσι ἦταν ἀμετάπειστο ἐπειδὴ φοβόταν τὸ ξεπαρθένεμα καὶ τὸ γκάστρωμα (μᾶλλον τὰ ἀδέλφια τῆς φοβόταν πιὸ πολὺ) τότε τὸ γκαυλωμένο ἀγόρι κατέφευγε στὰ μεγάλα μέσα: ἔβγαζε τὸν μποῦτσο του καὶ τὸν ἔχωνε ἀνάμεσα στὰ μπούτια τῆς ἀγαπημένης του καὶ γάμαγε τὸ κενό. Στὸ τέλος ὄχι μόνο ἐκσπερμάτωνε ἀλλὰ συχνάκις τὸ κορίτσι ἔμενε ἔγκυο ἀπὸ τὰ χύσια ποὺ εἶχαν μουσκέψει τὴν κιλότα της. Ἡ μέθοδος τοῦ γαμεῖν ἀνάμεσα στὰ μπούτια εἶναι γνωστὴ ἀπὸ τὴν ἀρχαία Ἑλλάδα (διαμηρισμός).  Εἶναι αὐτονόητο ὅτι τὸ κορίτσι ἀνεχότανε, ἐξ ἔρωτος, αὐτὴ τὴ μέθοδο ψευτοσυνουσίας, καμιὰ φορᾶ δὲ ἔφτανε καὶ σὲ ὀργασμό. Ὅταν τὸ ἀγόρι μὲ διάφορα κόλπα καὶ μαλαγανιὲς κατάφερνε νὰ κατεβάσει (καὶ σπανίως νὰ βγάλει) τὴν κιλότα  ἑνὸς κοριτσιοῦ,-ποὺ βεβαίως δὲν δεχότανε καθολικὴ συνουσία- τότε ἐφάρμοζε τὴν μέθοδο τοῦ μπατανὰ (τουρκιστὶ τὸ πινέλο, τὸ μπογιάτισμα) καὶ τοῦ πινέλου. Στὴν περίπτωση αὐτὴ τὸ ἀγόρι ἐπιανε τὸ μποῦτσο του καὶ τὸν ἔτριβε στὸ αἰδίον τοῦ κοριτσιοῦ, καὶ ὅταν τὸ κορίτσι φούντωνε καὶ ἄνοιγε τὰ πόδια τοῦ τὸ ἀγόρι ἀνεβοκατέβαζε τὸν μποῦτσο του πάνω στὰ αἰδιόχειλα ὅπως κάνουν οἱ μπογιατζῆδες μὲ τὸ πινέλο. Τοιουτοτρόπως τὸ κορίτσι γλυκαινόταν μέχρι ὀργασμοῦ. Ὁ μπαντανᾶς δὲν ἦταν καὶ ἀπόλυτα ἀσφαλὴς μέθοδος  καὶ ἀρκετὰ κορίτσια ἔμεναν γκαστρωμένα ἀπὸ μπαντανά. Σχετικὴ εἶναι καὶ ἡ βρισιὰ ποὺ λεγότανε τότε γιὰ τὰ  καχεκτικὰ παιδιὰ ποὺ τὰ ἀποκαλοῦσαν ἑφταμηνίτικα ἢ μπατανοπιάσματα. Ὡς γνωστὸν ὁ ἄνδρας στὸν ἔρωτα ζητάει ὅλο καὶ πιὸ πολλά. Ἔτσι τὸν παλιὸ ἐκεῖνο καιρὸ ὁ ἐραστὴς ἢ ὁ ἀρραβωνιαστικὸς ἤθελε καὶ κάτι πιὸ οὐσιαστικότερο. Ἀλλὰ τὰ περισσότερα κορίτσια ἐκείνης τῆς ἐποχῆς ἤσαν ἀνένδοτα. Διατηροῦσαν τὴν παρθενιά τους ὡς τὸν γάμο. Ὅμως δάνειζαν εὐκολότερα καὶ εὐχαρίστως τὴν κωλοτρυπίδα τους. Ὁ σοδομισμὸς ἐφαρμοζόταν κατὰ κόρον ἀπὸ τοὺς ἀρραβωνιασμένους καὶ ἀπὸ τοὺς ἐραστές. Αὐτὸς ὁ σοδομισμὸς ἄρχιζε σὰν δημογραφικὸς καὶ κατέληγε ἡδονιστικὸς σοδομισμός. γιατί μὲ τὸ πέρασμα τοῦ χρόνου τὸ κορίτσι ἐθιζότανε στὸ σοδομισμὸ καὶ τὸ ἀπολάμβανε. Βέβαια τὰ ἴδια γινόντουσαν ἐκεῖνο τὸν καιρὸ παντοῦ πέριξ της Μεσογείου ἀλλὰ καὶ στὴν βόρεια Εὐρώπη. Στὴν Ἰταλία ἢ στὴν Ἱσπανία δὲ θυμᾶμαι ποὺ ἀκριβῶς, ὅταν ἕνα ἀρραβωνιασμένο ζευγάρι τύχαινε νὰ κοιμηθεῖ μαζί, βάζαν ἀνάμεσά τους μία ψηλὴ σανίδα. Ὅσοι ἔχετε διαβάσει τὸ Ἀραβικὸ μυθιστόρημα τοῦ Ἀλαντὶν θὰ μάθατε ὅτι ὅταν τύχαινε νὰ κοιμηθοῦν δύο ἄνδρες στὸ ἴδιο κιλίμι, ἔβαζαν ἀνάμεσά τους ἕνα γυμνὸ σπαθί.  Ὁ νοῶν νοείτω….

Ἐκεῖνα τὰ χρόνια δὲν συνήθιζαν τὶς πίπες καὶ τὰ κλαρίνα.  Ἦταν ἀδιανόητο νὰ προτείνεις στὸ κορίτσι ποὺ ἀγαποῦσες νὰ σοὺ κάνει τσιμπούκι.

Τὰ ψάρια στὸν καιρό τους

Πότε εἶναι ὁ καιρὸς κάθε ψαριοῦ

Πότε εἶναι πιὸ νόστιμα τὰ ψάρια

Ἡ κατάλληλη ἐποχὴ γιὰ κάθε εἶδος ψαριοῦ

Ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ Θέμου Ποταμιάνου "τὰ ψάρια κι ἡ μαγειρικὴ"

Οἱ παροιμίες εἶναι σοφές. Στηρίζονται στὰ διδάγματα τῆς πείρας. (…) Ἰδοὺ αἴφνης ἡ παροιμία: "Κότα χήνα τὸν Γενάρη καὶ παπὶ τὸν Ἁλωνάρη". Σαφὴς διαχωρισμὸς τῆς ἐποχῆς ποὺ πρέπει νὰ τρῶμε τὰ διάφορα πουλερικά. Ἰδοὺ καὶ μία ἄλλη παροιμία: "Κάθε πράγμα στὸν καιρό του καὶ ὁ κολιὸς τὸν Αὔγουστο". Ἐξήγησις δὲν χρειάζεται, ἡ παροιμία μιλάει ἀπὸ μόνη της. Ἔτσι μαθαίνουμε ὅτι ἡ καλὴ ἐποχὴ τοῦ κολιοῦ εἶναι ὁ Αὔγουστος, τὸ ἴδιο συμβαίνει μὲ ὅλα τὰ ψάρια. Τὸ καθένα εἶναι "στὸν καιρὸ του"  ὁρισμένη ἐποχὴ τοῦ ἔτους. Μέσα στοὺς δώδεκα μῆνες ποὺ ἔχει ὁ χρόνος ὑπάρχει γιὰ κάθε ψάρι "ἡ καλὴ ἐποχὴ"  ἡ καλὴ χρονικὴ περίοδος κατὰ τὴν ὁποία τὸ ψάρι αὐτὸ παρουσιάζει τὸ ἀνώτατον ὅριον τῆς ἀξίας του, τῆς νοστιμάδας του, ἀκόμη καὶ τῆς ὀμορφιᾶς του. Ἡ νοστιμάδα κάθε ψαριοῦ ἐξαρτᾶτε ἀπὸ ὁρισμένες προϋποθέσεις ποὺ συμπίπτουν μὲ ὁρισμένη χρονικὴ περίοδο. Θὰ ἀναφέρουμε τὶς κυριότερες: Εὐνοϊκὸς καιρός, κατάλληλη θερμοκρασία ποὺ ἐπιδρᾶ στὴν πυκνότητα καὶ ἁλμυρότητα τοῦ νεροῦ, εὐνοϊκὰ θαλάσσια ρεύματα, ἐπάρκεια ὀξυγόνου, καλὴ καὶ ἄφθονη τροφή. Οἱ συνθῆκες αὐτὲς ἀλλάζουν μὲ τὴν ἐποχή, ἀλλὰ καὶ μὲ τὸ εἶδος τοῦ ψαριοῦ. Δὲν βρίσκουν ὅλα τὰ ψάρια σὲ ὅλες τὶς ἐποχὲς τὴν κατάλληλη γιὰ τὸ καθένα τοὺς θερμοκρασία, τὴν κατάλληλη τροφή, τὸ ἀπαιτούμενο ὀξυγόνο κτλ. Τὸ κάθε ψάρι θὰ τὰ βρὴ ὅλα αὐτὰ σὲ ὁρισμένη περίοδο. Τότε τρέφεται καλύτερα, τότε ἀναπτύσσεται καλύτερα, τότε εἶναι στὴ φόρμα του, τότε βρίσκεται στὸν καιρό του. Ἡ γενικὴ κατάστασις τοῦ ψαριοῦ ἐπηρεάζεται πολὺ καὶ ἀπὸ τὴν ὠοτοκία. Ὅταν τὰ ψάρια ἑτοιμάζονται νὰ γεννήσουν, χάνουν τὴν ὄρεξή τους καὶ φυσικὰ ἀδυνατίζουν. Ἔρχεται κατόπιν ἡ γέννα ἡ ὁποία τὰ ἀδυνατίζει πιὸ πολύ. Μετὰ τὴ γέννα τὰ ψάρια πέφτουν μὲ τὰ μοῦτρα στὸ φαὶ καὶ σιγὰ σιγὰ ἀνακτοῦν τὸ βάρος τους καὶ τὴν καλή τους ἐμφάνιση. Τότε ἐπανέρχεται καὶ ἡ νοστιμάδα. Γενικὰ ἕνα ἢ δύο μῆνες πρὸ τῆς γέννας καὶ ἕνα ἢ δύο μῆνες μετὰ τὴ γέννα τὰ περισσότερα ψάρια βρίσκονται σὲ καλὴ κατάσταση. (…)

Λοιπὸν ὁ καιρὸς τῆς μαρίδας εἶναι ὁ χειμώνας. Τὸ χειμώνα ἡ μαρίδα εἶναι παχύτερη καὶ νοστιμότερη. Ἡ ἴδια ἐποχὴ εἶναι καὶ ὁ καιρὸς τοῦ μπαρμπουνιοῦ. Ἂν θέλετε νὰ μάθετε γιὰ τὴν χειρότερη ἐποχὴ τοῦ μπαρμπουνιοῦ, σᾶς πληροφοροῦμε ὅτι ἡ ἐποχὴ αὐτὴ εἶναι τὸ καλοκαίρι. Τὸ κατακαλόκαιρο. Τότε τὰ μπαρμπούνια εἶναι ἄνοστα. Οἱ κουτσομοῦρες ὅμως εἶναι κατὰ τὸ καλοκαίρι ἀρκετὰ νόστιμες. (…) Ἐρχόμαστε τώρα στὸ μελανούρι. Ὁ καιρὸς τοῦ εἶναι τὸ καλοκαίρι. Ἀξίζουν πολὺ τὰ μελανούρια τοῦ καλοκαιριοῦ. Κατὰ τὸ καλοκαίρι εἶναι καὶ ἡ τσιπούρα, ὁ καιρὸς τῆς ὅμως εἶναι τὸ φθινόπωρο. (…)

Τὰ λιθρίνια εἶναι πολὺ καλὰ κατὰ τὸ καλοκαίρι. Οἱ σπάροι εἶναι ἐξαιρετικὰ νόστιμοι κατὰ τὴν ἄνοιξη καὶ κατὰ τὸ φθινόπωρο. Οἱ μαίνουλες εἶναι στὸν καιρὸ τοὺς τὴν ἄνοιξη. Εἶναι ψάρια ἄνοστα ἀλλὰ τὴν ἄνοιξη ἔχουν σχετικὴ νοστιμάδα. (…)

Τὰ σαφρίδια καὶ τὰ συγγενικά τους κοκάλια εἶναι στὸν καιρὸ τοὺς τὸν Σεπτέμβριον. Οἱ γόπες παρουσιάζονται νοστιμότερες τὸν χειμώνα, ἀπὸ τὸν Νοέμβριον μέχρι τέλος Φεβρουαρίου. Οἱ σαρδέλλες πᾶνε μαζὶ μὲ τοὺς κολιοὺς δηλαδὴ ὁ καιρὸς τοὺς εἶναι ὁ Αὔγουστος. Λίγο νωρίτερα δηλαδὴ τὸν Ἰούλιο βρίσκονται στὴ φόρμα τοὺς οἱ σάλπες. Μερικὰ ψάρια ὅπως ἡ συναγρίδα ἔχουν ὁλοχρονικῶς τὴν ἴδια νοστιμάδα. Ἐπίσης ὅλα σχεδὸν τὰ πετρόψαρα μικρὰ καὶ μεγάλα δηλαδὴ οἱ πέρκες, οἱ χάνοι, οἱ σκορπιοί, οἱ γωβιοί, οἱ στῆρες, οἱ σφυρίδες, οἱ ροφοὶ ἔχουν ὁλοχρονικῶς τὴν ἴδια περίπου νοστιμάδα. Πάντως κατὰ τὸ φθινόπωρο εἶναι περισσότερο νόστιμα, πράγμα ποὺ συμβαίνει καὶ στὰ περισσότερα ψάρια. Μποροῦμε νὰ ποῦμε ὅτι τὸ φθινόπωρο εἶναι ἡ καλὴ ἐποχὴ γιὰ πολλὰ ψάρια ὅπως εἶναι καὶ ἡ ἐποχὴ τῆς ἀφθονίας τοῦ ἐναλίου πλούτου.

Τὰ ψάρια ποὺ τρῶμε

Κατηγορίες ψαριῶν

Ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ Θέμου Ποταμιάνου* "τὰ ψάρια καὶ ἡ μαγειρική".

Στὰ παράλιά μας ζοῦν καὶ κυκλοφοροῦν πάνω ἀπὸ 100 εἴδη ψαριῶν. Ἀπὸ ὅλα αὐτὰ τὰ ψάρια μόνο τρία δὲν τρώγονται: Ἡ σαλιάρα, ὁ ἱππόκαμπος, καὶ ἡ καλογρίτσα. Ἡ τελευταία μὲ λίγη θέληση εἶναι φαγώσιμη καὶ συχνὰ στὰ ἑστιατόρια βρίσκουμε μερικὲς καλογρηές τηγανισμένες μαζὶ μὲ τὶς μαρίδες. Ὅλα αὐτὰ τὰ ψάρια χωρίζονται ἀπὸ ἀπόψεως νοστιμάδας καὶ ἐμφανίσεως, σὲ τρεῖς ἢ τέσσαρες κατηγορίες.

Οἱ ψαράδες ὀνομάζουν τὰ ψάρια τῆς πρώτης κατηγορίας "καθαρά"  της δεύτερης "δεύτερα"   καὶ τῆς τρίτης καὶ τέταρτης "σκάρτα". Συχνὰ ὅμως ἕνα ψάρι δεύτερο εἶναι νοστιμότερο ἀπὸ πολλὰ πρῶτα πάει ὅμως στὴ δεύτερη κατηγορία γιατί δὲν ἔχει καλὴ ἐμφάνιση.

Πρώτης κατηγορίας εἶναι τὰ μπαρμπούνια, τὰ λιθρίνια ἀπὸ 60 δράμια καὶ ἄνω, οἱ συναγρίδες, τὰ φαγγριά, οἱ τσιποῦρες, οἱ μουρμοῦρες, οἱ γλῶσσες, οἱ σφυρίδες, τὰ μαγιάτικα καὶ ὁ ξιφιός. Τὰ ψάρια αὐτὰ ἔχουν ὡραῖα ἐμφάνιση καὶ ἀναμφισβήτητη νοστιμάδα (μόνο ἡ γλώσσα εἶναι ἀσκημοθώρητη) εἶναι ἐλαφρὰ στὸ στομάχι καὶ μαγειρεύονται κατὰ πολλοὺς καὶ διάφορους τρόπους. Ἡ νοστιμάδα τῶν ψαριῶν αὐτῶν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ἐποχὴ ποὺ τὰ πιάνουμε καθὼς καὶ ἀπὸ τὸ μέρος ὅπου ζοῦν…

Στὴν δεύτερη κατηγορία ὑπάγονται πολλὰ ψάρια γνωστά. Ἀναφέρουμε τὰ γνωστότερα: Κέφαλος, λαυράκι, γοφάρι, σαργός, μελανούρι, στήρα, ροφός, μυλοκόπι, σικιός. Στὴν ἴδια κατηγορία θὰ μποροῦσε νὰ μπῆ καὶ τὸ χριστόψαρο ποὺ λέγεται καὶ σαμπιέρος. 

Γοφάρι

Τὸ ψάρι αὐτὸ ἔχει ἄσκημη ἐμφάνιση, εἶναι ὅμως ἕνα ἀπὸ τὰ καλύτερα ψάρια γιὰ ψαρόσουπα. Γίνεται ἀρκετὰ μεγάλο καὶ ὑπερβαίνει συχνὰ τὸ στὸ βάρος τὴν ὀκὰ καὶ ἔχει κρέας καθαρὸ καὶ νόστιμο….  Ἀπὸ τὰ ἄλλα ψάρια τῆς δεύτερης κατηγορίας πολὺ καλὸ εἶναι καὶ τὸ λαβράκι ὅταν προέρχεται ἀπὸ ἁλμυρὰ καὶ ὄχι ὑφάλμυρα νερά. Καλὸς ἐπίσης εἶναι καὶ ὁ ροφὸς ὁ ὁποῖος δίνει ὡραῖο ζουμί.

 

Στὴν Τρίτη κατηγορία κατατάσσονται τὰ λιπαρὰ ἀφρόψαρα: παλαμίδες, κολιοί, σκουμπριά, σαφρίδια, κοκκάλια καθὼς καὶ ὁ τόνος. Τὰ ψάρια αὐτὰ εἶναι βαρυστόμαχα καὶ πρέπει νὰ τρώγονται ψητὰ στὴ σχάρα….

Ἡ τέταρτη κατηγορία ἀποτελεῖται ἀπὸ ἕνα πλῆθος ψάρια ἑτερόκλητα, μικρά, μέτρια, μεγάλα, ὄμορφα, ἄσκημα, ἄλλα σχετικῶς νόστιμα καὶ ἄλλα ἄνοστα. Ἐδῶ θὰ τοποθετήσουμε τὰ ψάρια ποὺ συγγενεύουν μὲ τὸ σκυλόψαρο, δροσίτες καὶ γαλέους, ἐδῶ τὰ σαλάχια, ἐδῶ  τὶς ρῆνες, ἐδῶ τὶς πεσκαντρίτσες, ἐδῶ τὰ φιδόψαρα, δηλαδὴ τὸ μουγκρὶ τὴ σμέρνα καὶ τὸ χέλι. Ἐδῶ ὅλα τὰ μικρὰ πετρόψαρα πέρκες, χάνους, σκορπιούς, γωβιούς, γύλους, χελοῦτσες, γραμματικούς. Ὄχι γιατί τὰ πετρόψαρα δὲν ἔχουν νοστιμάδα, ἀλλὰ γιατί εἶναι μικρὰ καὶ ἔχουν πολλὰ κόκαλα…. Τέλος στὴν τέταρτη κατηγορία θὰ βάλουμε τὰ χελιδονόψαρα καὶ τὰ καπόνια καθὼς καὶ τὶς μαρίδες, τὶς ἀθερίνες καὶ τὶς σαρδέλες ἐκτὸς ἂν τὰ τρία τελευταῖα δὲν τὰ θεωρήσουμε σκάρτα ὅποτε δίνουμε σ΄αὐτὰ τὴν τέταρτη θέση  τὴν τέταρτη σειρὰ καὶ ἀνοίγουμε πέμπτη σειρὰ γιὰ τὰ σκάρτα.

Γλώσσα

Ἐκτὸς ἀπὸ τὰ ψάρια ποὺ ἀναφέραμε ὡς ἐδῶ καὶ ἀπὸ μερικὰ ἄλλα κατώτερης σημασίας ποὺ παραλείψαμε, συναντᾶμε συχνὰ στὴν ἀγορὰ καὶ δύο ἄλλα ἐκλεκτὰ εἴδη ψαριῶν, τοὺς λούτσους καὶ τοὺς μπακαλιάρους. Ὁ λοῦτσος εἶναι πραγματικὰ ψάρι ἐκλεκτό, φτάνει νάναι μεγάλος. Κακῶς δὲν κατατάσσεται στὴν πρώτη κατηγορία. Ἡ θέση του εἶναι ἐκεῖ…

Ἐκτὸς θέσεως μένει καὶ ὁ μπακαλιάρος, ὁ φρέσκος μπακαλιάρος ὁ ὁποῖος εἶναι πολὺ εὔγευστος καὶ ἐλαφρότατος -τὸ ἐλαφρότερο ψάρι κατάλληλο καὶ γιὰ ἀσθενεῖς- ἔχει τὸ μειονέκτημα νὰ ἔχει πλαδαρὴ ἐμφάνιση καὶ μαλακὸ κρέας ποὺ στραπατσάρεται καὶ χαλάει εὔκολα…

Μένει νὰ μιλήσουμε γιὰ τρία ἀκόμη σπουδαῖα ἀλλὰ καὶ σπάνια ψάρια τῶν παραλίων μας, γιὰ τὴν κατσούλα ποὺ λέγεται καὶ κοκκινόγλωσσα, γιὰ τὸν σκάρο καὶ γιὰ τὸν σολομό. Ἡ κατσούλα, ψάρι ποὺ πιάνεται συχνὰ στὴ Αἴγινα καὶ σπανιότατα ἀλλοῦ, εἶναι κατὰ τὴν γνώμη τῶν ψαράδων καὶ τῶν καλοφαγάδων τὸ καλύτερο, τὸ γευστικότερο, τὸ ἀπὸ πάσης πλευρᾶς ἀνώτερο ψάρι τῶν ἑλληνικῶν θαλασσῶν….

Ὅσο γιὰ τὸν σκάρο, εἶναι καὶ αὐτὸς σπάνιος,,, εἶναι ψάρι πραγματικὰ ἐκλεκτὸ καὶ γευστικότατο. Τέλος ὁ σολομὸς ὁ πραγματικὸς σολομὸς εἶναι ψάρι σπάνιο στὰ παράλιά μας. Ἀσφαλῶς πρόκειται καὶ ἐδῶ γιὰ ἕνα ψάρι ἐκλεκτὸ μὲ ὡραία ἐμφάνιση καὶ ἐξαιρετικὴ νοστιμάδα.

Παραλείψαμε δύο ἀκόμη πολὺ γνωστὰ ψάρια: τὴ γόπα καὶ τὴ σάλπα. Ἡ γόπα  εἶναι ψάρι τρίτης ποιότητος. Δὲν εἶναι πολὺ νόστιμη, ἔχει ὅμως καλὴ ἐμφάνιση καὶ κρέας ἀρκετό, καθαρό, χωρὶς πολλὰ κόκαλα. Ἡ σάλπα, ἡ ὁποία  συγγενεύει μὲ τὴ γόπα εἶναι ἀκόμη κατώτερη.

Συνεχίζεται

Θέμος Ποταμιάνος*

O ΘEMOΣ ΠOTAMIANOΣ γεννήθηκε στὴν Ἀνωμεριὰ Λιβαράτων τῆς Κεφαλονιᾶς τὸ 1895. Σπούδασε στὴ Σχολὴ Δοκίμων καὶ ἔγινε οἰκονομικὸς ἀξιωματικός του Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ. Ἀποτάχτηκε ἀπὸ τὸ ναυτικὸ τὸ 1935. Ἀσχολήθηκε κυρίως μὲ τὴν περιγραφὴ τῆς ζωῆς τῶν ναυτικῶν, τῶν ψαράδων καὶ τοῦ κόσμου τῆς θάλασσας. Πέθανε στὴν Ἀθήνα τὸ 1973 καὶ τάφηκε στὴν ἰδιαίτερη πατρίδα του. Ἦταν ὁ πρῶτος Ἕλληνας συγγραφέας ποὺ ἔγραψε βιβλία μὲ ἀποκλειστικὸ θέμα τοὺς βυθοὺς καὶ τὴν σιωπηλὴ ζωή τους.

Βιβλία.

Γιαλὸ-Γιαλό. 

Ἐμεῖς καὶ ἡ θάλασσα. 

Μικροὶ ψαράδες

Μυστικὰ τῆς θάλασσας. 

Τὰ ψάρια καὶ ἡ μαγειρική. 

Ἐδῶ βυθός.

Μὲ τὸ γυαλὶ τοῦ ψαρά. 

33 ἑλληνικὲς συνταγές.